Na 25 uur onderhandelen ligt er een principeakkoord tussen SAS en vakbond Fellesforbundet, en daarmee is de staking van het Noorse cabinepersoneel voorlopig van de baan. Voorlopig, want de leden moeten er nog over stemmen — en ze stemden de vorige keer met een ruime meerderheid tegen.
Het gaat om ruim 450 medewerkers. SAS vliegt dagelijks drie keer tussen Oslo en Amsterdam, dus voor Nederlandse reizigers is de directe schade beperkt. Wat het verhaal wél interessant maakt: dit is precies het type staking waarbij je als passagier meer rechten hebt dan de meeste mensen denken.
Wat er is afgesproken
Volgens Fellesforbundet zijn er afspraken gemaakt over hogere lonen, hogere toeslagen en een nieuw salarismodel voor iedereen die na 2012 in dienst kwam. Dat laatste is het kernpunt: bij SAS zit al jaren een knip in de arbeidsvoorwaarden tussen oudere en nieuwere collega’s. Daarnaast zijn er verbeteringen afgesproken rond servicevoorzieningen, waaronder vroeg inchecken.
De staking zou zaterdag om 04.00 uur beginnen. Wat dat voor de vluchtuitvoering zou hebben betekend, was nog niet bekendgemaakt toen het akkoord er lag.
Waarom “afgewend” niet hetzelfde is als “voorbij”
Een principeakkoord is een voorstel, geen cao. De leden moeten zich er nog over uitspreken, en als een meerderheid opnieuw tegenstemt, kan er alsnog gestaakt worden. Dat is geen theoretisch risico: dit hele traject bestaat omdat een eerder voorstel werd weggestemd.
Voor wie de komende weken met SAS via Oslo vliegt, is dat de praktische kern. Niet paniekerig omboeken, maar wel de ledenraadpleging in de gaten houden en niet uitgaan van een strak overstapschema.
Het stuk dat reizigers structureel misverstaan
Er bestaat een hardnekkig idee dat je bij een staking nooit recht hebt op compensatie. Dat klopt niet, en het verschil zit in wie er staakt.
Onder de Europese passagiersrechten hoeft een luchtvaartmaatschappij geen compensatie te betalen bij buitengewone omstandigheden: dingen die buiten haar invloed liggen. Een staking van luchtverkeersleiders of van grondpersoneel van de luchthaven valt daar doorgaans onder.
Een staking van het eigen personeel over de eigen arbeidsvoorwaarden ligt anders. En de zaak waarin dat is uitgemaakt, is toevallig een SAS-zaak: in Airhelp tegen SAS (C-28/20, 23 maart 2021) oordeelde het Europese Hof van Justitie dat een door de eigen vakbond aangekondigde, wettelijk georganiseerde staking voor hogere lonen géén buitengewone omstandigheid is. Zulke conflicten horen bij het normale bedrijfsrisico van een luchtvaartmaatschappij. Bij annulering of lange vertraging kan er dan wel degelijk compensatie verschuldigd zijn.
Dat is dus precies de situatie die deze week op tafel lag: een vakbond van eigen cabinepersoneel, een aangekondigde staking, een looneis. Was hij doorgegaan, dan had SAS zich moeilijk achter overmacht kunnen verschuilen.
Twee dingen staan daar los van, en die gelden altijd:
- Verzorging. Wordt je vlucht geschrapt of loopt de vertraging op, dan moet de maatschappij zorgen voor eten, drinken en zo nodig een hotelovernachting met vervoer. Ook bij een staking. Ook bij weer.
- Doorreis of geld terug. Je kiest zelf: omboeken naar de eerste mogelijkheid, omboeken naar een latere datum die jou schikt, of je ticket terug in geld. Niet in een voucher, tenzij je daar zelf voor kiest.
Bewaar in alle gevallen de annuleringsmail met tijdstempel en de reden die de maatschappij zelf noemt. Die reden is later het verschil tussen een claim die staat en een claim die op “buitengewone omstandigheden” strandt. Wat er verder bij vertraging speelt, staat in ons overzicht van vliegrechten en vliegvertragingen.
Wat wij ervan vinden
Dit is een klein bericht met een groot patroon erachter. Europese luchtvaartmaatschappijen hebben in de magere jaren salarismodellen ingevoerd waarin nieuwe collega’s structureel minder verdienen dan wie er al zat, en die knip wordt nu overal opgeëist. SAS is deze week aan de beurt; hetzelfde onderwerp lag dit jaar al bij meerdere maatschappijen op tafel.
Voor reizigers betekent dat vooral iets voor het plannen. Een krappe overstap is bij dit soort cao-jaren riskanter dan het schema suggereert — hoeveel marge daarbij verstandig is, rekenden we uit in krappe overstap op Schiphol.
Bronnen: Luchtvaartnieuws en Up in the Sky.
Stel je vraag
Vraag aan de redactie
Loop je vast met vertraging, bagage of een krappe overstap? Stuur je vraag zonder boekingscode of paspoortgegevens.