Update zaterdag 19 september, 09.00 uur. De oorzaak is bekend. Volgens een voorlopig rapport van NATS lag er een softwareprobleem in een specifiek deel van het vluchtgegevenssysteem, terug te voeren op een klein onderdeel van de codering. “Het probleem is geïdentificeerd en er zijn maatregelen genomen tot wanneer een permanente oplossing is getest en uitgerold”, zegt NATS-topman Martin Rolfe, optekend door Nieuwsblad op basis van Belga. Rolfe stelt dat de storing niet is veroorzaakt door verkeerde handelingen van militaire of civiele luchtverkeersleiders, en dat er geen verband is met de eerdere problemen in 2023 en 2025. De cyberaanval die hij eerder al uitsloot, blijft dus uitgesloten; het was eigen code.

Ook de omvang is nu groter dan de BBC-telling in het update-blok hieronder. Over twee dagen werden meer dan 2.000 vluchten geschrapt, en volgens branchevereniging Airlines UK liepen meer dan 330.000 passagiers schade op: 155.000 zagen hun vlucht geannuleerd, ongeveer 180.000 kregen vertraging. Naast Heathrow en Gatwick werden ook Liverpool, Birmingham, Dublin en Edinburgh geraakt — Dublin en Liverpool ontbraken in onze eerdere berichtgeving, die Manchester noemde. Aan je rechten verandert het niets: een technische storing bij de luchtverkeersleiding blijft een buitengewone omstandigheid, dus geen compensatie, wel verzorging en de keuze tussen geld terug of vervoer. Wel is er nu iets te vragen aan NATS: welke permanente oplossing wordt er getest, en tot die tijd is het systeem draaiende op een tijdelijke maatregel.

Update woensdag 9 september, 14.30 uur. Het vliegverkeer van en naar het Verenigd Koninkrijk is woensdagochtend vroeg weer opgestart, maar de dag is niet gered: reizigers moeten de hele dag rekening houden met flinke vertraging. Volgens de BBC zijn er dinsdag en vannacht bijna 2.000 vluchten geschrapt, meldt de NOS. Dat is fors meer dan de 58 op Schiphol waar dit artikel dinsdag mee begon: die 58 waren het Nederlandse deel van een storing die Heathrow, Gatwick, Manchester en Birmingham het hardst raakte. NATS heeft excuses aangeboden en stelt een onderzoek in; directeur Rolfe sluit een cyberaanval uit als oorzaak. De Britse minister van Transport heeft hem op het matje geroepen, en Ryanair en Wizz Air eisen zijn vertrek.

De vraag onderaan dit stuk, of de toestellen die dinsdag verkeerd stonden woensdagochtend weer meevlogen, is daarmee beantwoord met een half ja. Ze vliegen, maar met een achterstand die de hele dag doorwerkt. Voor je rechten verandert er niets: een storing bij de luchtverkeersleiding blijft een buitengewone omstandigheid, dus geen compensatie, wel verzorging en de keuze tussen geld terug of vervoer naar je bestemming.

Kwart voor zeven, gate D-iets, en het bord springt niet naar “boarding” maar naar een streepje. De man naast je belt al twintig minuten met een wachtmuziekje. Bij de servicebalie staat een rij die niet korter wordt, en de grondsteward zegt tegen iedereen hetzelfde: we weten het nog niet.

Schiphol schrapte dinsdag 58 vluchten naar het Verenigd Koninkrijk. De oorzaak lag niet hier maar in Engeland: bij NATS, de Britse luchtverkeersleiding, ging dinsdagmiddag een technisch systeem onderuit. Op Heathrow, Manchester en Edinburgh liepen de wachttijden op en werden vluchten geannuleerd. KLM kon volgens een woordvoerder op dat moment helemaal niet van en naar Engeland vliegen, en wist ook niet hoeveel van de eigen vluchten sneuvelden. NATS meldde later op de eigen site dat er een oplossing was en dat het systeem “begint te herstellen”.

Omboeken kon niet, en dat is het echte probleem

Let op wat de KLM-woordvoerder zei: gedupeerde passagiers konden nog niet worden omgeboekt, omdat onduidelijk was wanneer de storing voorbij zou zijn. Dat is geen detail. Dat is precies het uur waarin een halve terminal zelf gaat regelen — een eigen ticket voor morgenvroeg, een hotel om de hoek, een trein via Brussel. En dat is het uur waarin je je rechten weggeeft.

Want dit is de rare knoop in de Europese passagiersregels. Een storing bij de luchtverkeersleiding telt als een buitengewone omstandigheid: je krijgt geen compensatie van 250 tot 600 euro. Maar de rest van de verordening blijft gewoon staan. De maatschappij moet je verzorgen zolang je wacht: eten, drinken, communicatie, en een hotel plus vervoer als het een nacht wordt. En je mag kiezen tussen je geld terug of vervoer naar je bestemming zodra dat kan. Boek je zelf een nieuw ticket voordat de airline je een alternatief biedt, dan wordt dat een discussie die je meestal verliest.

De storing duurde een middag, de staart duurt langer

Een geschrapte vlucht is nooit alleen die ene vlucht. Elk toestel dat dinsdag niet vertrok, staat woensdagochtend op de verkeerde luchthaven, met een bemanning die aan haar dienstklok zit. Daarom deed de zin die er dinsdagavond echt toe er niet uitzien als nieuws: NATS meldde niet alleen dat het systeem herstelt, maar ook dat het wegwerken van de vertragingen nog tijd gaat kosten. De woordvoerder van Schiphol sloot bovendien niet uit dat vluchten die nu alleen vertraagd zijn, alsnog worden geannuleerd. Wie dinsdagavond een vertraging op het bord zag staan, keek dus niet per se naar goed nieuws.

Dat patroon kennen we op deze site inmiddels. Toen de luchtverkeersleiding in Oslo staakte gold precies dezelfde uitkomst: geen compensatie, wel verzorging. En wie een aansluiting mist, loopt tegen de vraag aan wanneer de maatschappij moet helpen — die vraag is bij een storing zoals deze belangrijker dan de vraag naar geld.

Een enkel Brits systeem dat 58 Nederlandse vluchten sloopt is niet uit te leggen

Wij vinden dat NATS hier iets uit te leggen heeft dat verder gaat dan “technisch probleem”. Dit is niet de eerste keer dat het Britse systeem een Europese dag in de war schopt; in 2023 legde een verwerkingsfout in het vluchtplansysteem duizenden vluchten plat. Als één storing bij één dienstverlener de hele verbinding tussen twee van de drukste luchtvaartlanden van Europa dichtzet, dan is de terugvaloptie niet goed genoeg. Een luchtverkeersleiding hoort meerdere manieren te hebben om vluchtplannen te verwerken, ook een tragere handmatige, zonder dat de doorstroom naar nul zakt.

Maar dan de eerlijkheid over onze eigen kant: die redundantie is niet gratis. Extra parallelle systemen kosten geld, en dat geld komt uiteindelijk uit de en-route-heffingen die in je ticketprijs zitten. Passagiers die vandaag boos zijn over 58 geschrapte vluchten zijn dezelfde passagiers die volgend jaar op vijf euro vergelijken. En eerlijk is eerlijk: NATS was er snel bij. Het systeem lag er middag en avond, niet drie dagen.

Zit je vast? Vraag eerst om verzorging, dan pas om een oplossing

Ga vanavond niet als eerste zelf boeken. Vraag bij de balie of via de app expliciet om verzorging — een maaltijdbon, en bij een overnachting een hotel plus vervoer. Krijg je dat niet en betaal je het zelf, bewaar dan elk bonnetje en maak een foto van het vertrekbord met de tijd erop. Zet daarna pas de vraag om herroutering op papier, per mail of in de chat, zodat er een tijdstempel op staat. Dat mapje bonnetjes is over drie weken je hele dossier. Gaat het om koffers die niet meekwamen, dan loopt dat via een aparte regeling met eigen grenzen.

Wat hierna telt is woensdagochtend. Als NATS zegt dat het herstel tijd kost, dan is de eerste golf om zeven uur ’s ochtends de echte test: vliegen de toestellen die dinsdag verkeerd stonden dan weer mee, of schuift het gat een dag door. Het antwoord staat niet in een persbericht maar op het vertrekbord.

Stel je vraag

Vraag aan de redactie

Loop je vast met vertraging, bagage of een krappe overstap? Stuur je vraag zonder boekingscode of paspoortgegevens.