GPS-verstoring vliegtuig: wat piloten doen
Gps-verstoring bij een vliegtuig: piloot De Backer deelt zijn ervaring, geen landelijke meting. Vergelijk jamming en spoofing met de EASA-herkenningshulp.

“Het komt eigenlijk elke dag wel voor, met name richting het verre oosten.” Dat zegt Nick de Backer, Boeing 777-piloot en lid van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers, over gps-verstoring bij een vliegtuig, aldus NH Nieuws op 20 november 2026. Vorige week was het nog groot nieuws dat tientallen vluchten boven Nederland last hadden van een verstoord signaal. Hij beschrijft zijn ervaring als piloot, geen landelijke frequentiemeting. Hoe vaak het boven Nederland voorkomt, volgt niet uit dit citaat.
Toch is “dagelijkse kost” geen antwoord op de vraag die telt: wat gebeurt er in het toestel? Daarvoor moet je jamming en spoofing uit elkaar houden. De check hieronder zet de symptomen die de Europese luchtvaartveiligheidsdienst EASA noemt naast die twee soorten verstoring.
Gps-verstoring bij vliegtuigen: hoe gewoon is dat voor piloten?
De Backer legt het op verzoek van NH Nieuws uit in een vluchtsimulator. Vluchten richting het verre oosten zijn volgens de zender vaak doelwit, omdat ze in de buurt van Rusland en Iran komen. Voor die landen is jamming en spoofing onderdeel van de hybride oorlogsvoering, schrijft NH Nieuws.
De storing van vorige week boven Nederland had volgens NH Nieuws een andere plek: het signaal werd gemanipuleerd vanaf een boot of schip in de Noordzee, ten noorden van Texel. Daar zouden op dat moment meerdere schepen hebben gevaren. Wie het deed, staat in geen van de bronnen die wij lazen. De gebeurtenissen zelf staan in ons stuk over de gps-storing bij Schiphol.
Jamming of spoofing: wat zie je op de instrumenten?
Kies een symptoom om de uitleg uit het EASA-bulletin SIB 2022-02R4 van 3 juli 2026 te lezen. Eén symptoom bewijst geen jamming of spoofing. Deze herkenningshulp is geen diagnose of vluchtprocedure; voor bemanningen gelden de procedures van hun fabrikant en luchtvaartmaatschappij.
Kies een symptoom en druk op de knop.
Waarom een verkeersvliegtuig niet op één gps-ontvanger vliegt
De Backer noemt de risico’s “alleszins” meevallend, omdat alle verkeersvliegtuigen ook klassieke systemen hebben, onder meer gebaseerd op grondbakens. Daarmee bepaal je je positie in het luchtruim redelijk nauwkeurig. “Dan kunnen we net niet zo nauwkeurig over het lijntje vliegen als gewenst.” Bij jamming overlegt de bemanning met de verkeersleider. Die houdt dan iets meer ruimte tot ander verkeer.
EASA en Eurocontrol schrijven in hun gezamenlijke actieplan tegen gps-interferentie dat toestellen veilig zonder gps kunnen vliegen, maar dat storingen de veerkracht en de continuïteit van de operatie kunnen verkleinen. In het bulletin van EASA staat dat aanbieders van luchtverkeersdiensten de grondnavigatie (ILS, DME en VOR) operationeel moeten houden.
Het signaal van de satelliet, 20.000 kilometer boven de aarde, wordt overstemd door een sterker signaal vanaf de aarde. De gps wordt daardoor minder nauwkeurig.
De positiebepaling wordt bewust gemanipuleerd. Het toestel denkt dat het ergens anders is dan waar het echt is.
Dagelijkse kost is geen geruststelling op zichzelf
Ons standpunt: de gewenning van piloten is goed nieuws voor wie vliegt, en tegelijk een reden om de cijfers te willen zien. Dat verstoring al lang bij het werk hoort, wijst erop dat de procedures bekend zijn. De Backer vliegt zelf en spreekt namens een vereniging van verkeersvliegers. Hij kan uitleggen hoe het voelt in de cockpit, maar zijn “elke dag wel” is geen meting. NH Nieuws noemt geen cijfers over hoe vaak het boven Nederland voorkomt.
Het zwakke punt van onze eigen lezing: EASA schrijft in het bulletin van 3 juli 2026 over een groeiende ernst en verfijning van jamming- en spoofingincidenten sinds februari 2022. Wie dat leest, kan “dagelijkse kost” ook lezen als een probleem dat groeit. Beide kloppen. Een toestel kan volgens De Backer en EASA zonder gps veilig vliegen, en tegelijk vindt EASA het onderwerp serieus genoeg voor bemanningstraining en een actieplan met Eurocontrol.
- Februari 2022Sinds dan neemt gps-jamming en -spoofing merkbaar toe, volgens EASA, vooral rond conflictzones en gevoelige gebieden.
- 3 juli 2026EASA publiceert de vierde herziening van het bulletin over gps-uitval en -manipulatie.
- Afgelopen weekTientallen vluchten boven Nederland krijgen een verstoord signaal, schrijft NH Nieuws.
- 20 november 2026NH Nieuws legt in een simulator uit wat jamming en spoofing betekenen voor piloten.
Merk je er als passagier iets van?
Daar geven de bronnen weinig over. NH Nieuws beschrijft de ervaring in de cockpit. EASA schrijft dat interferentie in elke fase van de vlucht kan optreden en kan leiden tot omleiden of een andere route. Over de cabine staat nergens iets, en wij vullen dat niet in.
Vertraagd? Gps-verstoring is dan niet automatisch de reden. Vraag de maatschappij welke reden zij opgeeft, en lees bij vliegvertragingen wat je dan kunt regelen. Meer berichten uit de sector vind je bij Schiphol nieuws, of op mijn luchtvaart.
Wat zegt een bocht in de route eigenlijk?
Bekijk je voor je volgende vlucht de route op een vliegradar, dan zegt een bocht nog niets. NH Nieuws meldt dat piloten bij jamming een minder rechte route vliegen, maar een afwijkende route kan ook andere redenen hebben. Wat je wel kunt doen: controleer de status van je vlucht in de app van je maatschappij en gebruik de vluchtcheck voor je situatie.
Het volgende moment om op te letten is de volgende herziening van het EASA-bulletin. Daar zie je of de lijst met getroffen gebieden groeit.
Welk symptoom hoort bij welke verstoring?
Vergelijk een symptoom met de EASA-uitleg over jamming en spoofing. De herkenningshulp stelt geen oorzaak vast en is geen vluchtprocedure.
Naar de symptoomcheckStel je vraag
Vraag aan de redactie
Loop je vast met vertraging, bagage of een krappe overstap? Stuur je vraag zonder boekingscode of paspoortgegevens.