Zaterdag stond je met je koffer bij de incheckbalie voor Oslo. De vlucht was geschrapt, de rij bij de servicebalie liep tot voorbij de zuil, en niemand zei hardop wat je nu eigenlijk nog kon eisen. Dat laatste is precies waar het meestal misgaat.
KLM hervatte maandag vlucht KL1203 naar Oslo, nadat die twee dagen achter elkaar was geannuleerd. Up in the Sky beschrijft de hervatting: de Airbus A321neo met registratie PH-AXA vertrok kort na drie uur ’s middags met ruim een halfuur vertraging vanaf de Polderbaan en landde krap anderhalf uur later op Oslo Gardermoen, ongeveer twintig minuten na de oorspronkelijke aankomsttijd. In het weekend stond op diezelfde vlucht een Boeing 737-800 gepland. Die bleef beide dagen aan de grond.
De staking zat niet bij KLM maar in de toren
De oorzaak lag in Noorwegen. De Noorse luchtverkeersleiders legden het werk neer nadat een ultimatum van vakbond Norsk Flygelederforening op vrijdagavond onbeantwoord bleef. De gesprekken met werkgeversorganisatie Spekter waren vastgelopen op onder meer loonsverhoging, pauzes en werktijden. Door het hele weekend heen vielen vluchten uit in verschillende delen van Noorwegen, niet alleen op Gardermoen.
KLM vliegt dagelijks tot zes keer tussen Schiphol en Oslo Gardermoen. Zaterdag meldde de maatschappij dat de resterende vijf vluchten gewoon door zouden gaan. Zondag werd onder meer KL1197 naar Oslo alsnog geschrapt, en zaterdag ging ook KL1169 naar Bergen niet door. Maandag kwam er een akkoord; in een gezamenlijke verklaring lieten Norsk Flygelederforening en Spekter weten “extreem tevreden” te zijn en dat de staking, die passagiers en het luchtverkeer ernstig heeft gehinderd, nu voorbij is.
Geen compensatie is iets anders dan geen rechten
Hier zit de misvatting waar reizigers geld op verliezen. Een staking van de luchtverkeersleiding valt buiten de invloedssfeer van de maatschappij en geldt in de regel als buitengewone omstandigheid. De vaste compensatiebedragen uit de Europese passagiersverordening 261/2004 vervallen dan. Wat níét vervalt is de zorgplicht: bij annulering heb je recht op omboeking naar de eerste mogelijkheid of je geld terug, en op eten, drinken en een hotel met vervoer als je moet wachten. Dat eerste staat in artikel 8 van die verordening, het tweede in artikel 9, en die twee artikelen zijn niet aan elkaar gekoppeld. Die twee dingen staan los van elkaar, en dat onderscheid legt bijna geen enkele annuleringsmail uit. Hoe de compensatiekant precies werkt hebben we uitgeschreven in ons stuk over EU261-compensatie.
Wat ons stoort is die zaterdagse mededeling dat de andere vijf vluchten wel doorgingen. Een dag later klopte dat niet meer. Zo’n geruststelling is schadelijker dan zwijgen: wie zaterdag leest dat zijn zondagvlucht doorgaat, boekt geen alternatief, regelt geen trein en staat zondag alsnog voor een dichte balie. Bij een staking waarvan de omvang per uur verandert, is “wij verwachten dat het doorgaat” geen informatie maar een gok die de reiziger betaalt.
KLM had die toren zelf ook niet in de hand
En dan het punt tegen onszelf. Het is goedkoop om achteraf te roepen dat de maatschappij het beter had moeten weten. De luchtverkeersleiders zijn geen KLM-personeel, de bond onderhandelde met een Noorse werkgeversorganisatie, en de omslag kwam pas maandag. Een planning die per dagdeel verschuift, is voor de partij aan het einde van de keten niet vooruit te vertellen. De kritiek gaat dus niet over de annulering zelf. Die gaat over de toon van de mededeling ertussenin.
Bewaar de annuleringsmail voordat je hem weggooit
Kwam je in dit weekend vast te zitten, doe dan één ding voordat je je mailbox opruimt: bewaar de annuleringsmail, je boekingsnummer en de bonnetjes van je eten, taxi en hotel. De zorgplicht loopt via die bonnetjes, niet via je herinnering, en een maatschappij die twee maanden later een claim beoordeelt, kijkt naar papier. Reisde je door naar een tweede vlucht, dan geldt bovendien een ander regime dan bij een losse annulering; dat verschil staat in gemiste overstap door vertraging.
Het volgende filter zit dichter bij huis
In Noorwegen ligt er nu een akkoord, en pas als de tekst daarvan openbaar wordt, is te zien wat er echt is afgesproken over pauzes en werktijden. Dichter bij huis loopt hetzelfde soort conflict door: op Schiphol voeren beveiligers deze week actie over werkdruk, met korte werkonderbrekingen op vaste tijden. De tijden en wat je in de rij merkt staan in ons stuk over de acties van de Schiphol-beveiligers. Wie deze week vliegt, heeft aan één ding genoeg: reken op de rij die ná een onderbreking is aangegroeid, niet op het kwartier zelf.
Stel je vraag
Vraag aan de redactie
Loop je vast met vertraging, bagage of een krappe overstap? Stuur je vraag zonder boekingscode of paspoortgegevens.