Update 30 september: CDA en D66 willen voorlopig geen groei boven 478.000 Schiphol-vluchten
De Tweede Kamer debatteerde dinsdag 29 september over de nieuwe regels. Er is een meerderheid voor het besluit dat minister Karremans op 1 november wil invoeren, meldt NU.nl. Het aantal Schiphol-vluchten gaat dus naar maximaal 478.000 per jaar. Maar de stap daarna, richting 500.000, willen coalitiepartijen CDA en D66 deze kabinetsperiode niet zetten.
- Groei naar 500.000. Kabinet: mag zodra het op papier stil genoeg is. CDA en D66: eerste stap niet in deze kabinetsperiode.
- Wie krijgt de geluidswinst? Kabinet: de helft voor de omgeving, de helft voor de luchtvaart. CDA en D66: 60 procent voor de omgeving.
- Helemaal schrappen? Ines Kostic (Partij voor de Dieren) vroeg erom. D66’er Ulas Köse wilde dat eerst ook, maar er was geen meerderheid voor.
Jantine Zwinkels (CDA) en Köse wezen allebei op het advies van de Raad van State waar dit artikel over gaat: die betwijfelt of de berekende geluidsafname wordt gehaald. Dat is dezelfde twijfel als hieronder, nu uit de mond van twee coalitiepartijen. Een rem in het besluit zelf is het nog niet. “Niet deze kabinetsperiode” is het standpunt van twee coalitiefracties, geen afspraak met het kabinet en geen regel in het besluit. De enige harde toezegging is die van Karremans: hij legt de stap om te groeien eerst aan de Kamer voor. Op de linkerflank klonk daarnaast twijfel of de regels standhouden bij de rechter.
Dat het zo lang duurde, heeft een voorgeschiedenis. In ons stuk over het vertrouwelijke rapport over vijftien jaar zonder vastgelegd stelsel lees je hoe het nieuwe normenstelsel al die tijd nooit in de wet kwam. Het overige schiphol nieuws staat bij de luchthavens, en alles over vliegen en omwonenden op mijn luchtvaart.

Tien voor zeven ’s ochtends in Aalsmeer. Het raam staat op een kier, de eerste toestellen van de dag trekken over het dak, en ergens in Den Haag ligt een rekenmodel dat bepaalt of dat er straks meer of minder worden. Over dat model sprak de Raad van State zich op 14 september uit.
De hoogste adviseur van het kabinet steunt de plannen voor een nieuw Luchthavenverkeerbesluit (LVB) voor Schiphol, maar vraagt op verschillende punten om een betere onderbouwing, meldt Up in the Sky. Fundamentele bezwaren heeft de Raad van State niet. Wel wil hij weten waarom de toekomstige grens precies op 500.000 vluchten ligt, en wat er gebeurt als de geluidsmaatregelen niet werken, meldt het ANP. Het kabinet wil de nieuwe regels op 1 november laten ingaan.
Van 478.000 terug naar 500.000, onder voorwaarden
Het ontwerpbesluit dat het kabinet in januari naar de Kamer stuurde legt het maximum op 478.000 vliegbewegingen per jaar, waarvan hooguit 27.000 tussen 23.00 en 07.00 uur. Het doel: ten opzichte van 1 november 2024 moet het aantal mensen met ernstige geluidshinder over de hele dag 20 procent dalen, en ’s nachts 15 procent. Pas als aan de voorwaarden voor geluid en uitstoot is voldaan, mag Schiphol in stappen terug naar maximaal 500.000.
Even rekenen wat dat verschil is. Van 478.000 naar 500.000 is 22.000 vluchten per jaar, zo’n 4,6 procent meer. Gedeeld door 365 dagen: nu gemiddeld ruim 1.300 starts en landingen per dag, straks bijna 1.370. Dat zijn er ongeveer 60 per dag extra.
Dit jaar knelt het plafond niet eens. In de eerste zeven maanden vloog Schiphol 265.819 vluchten, bijna 10.000 minder dan een jaar eerder. Trek je dat tempo grof door, dan kom je ergens rond de 456.000 uit. De ruzie gaat dus niet over volgend jaar, maar over hoe de groei daarna geregeld wordt.
Een groeiknop zonder remknop is geen evenwicht
Hier zit het zwakke punt, en de Raad van State legt er de vinger op. Het maximum gaat volgens het plan deels automatisch omhoog als de berekeningen laten zien dat het stiller wordt. Minister Karremans heeft de Kamer wel toegezegd dat hij de stap om te groeien eerst aan haar voorlegt, en sinds het debat van 29 september willen CDA en D66 die stap deze kabinetsperiode niet zetten. Maar blijkt ergens te veel vliegtuiggeluid te zijn, dan moeten de luchtvaartpartijen alleen een “beheersplan” maken. Wat als dat plan niet genoeg is? De Raad van State stelt voor om de mogelijkheid open te houden om juist minder vluchten toe te staan. Het kabinet moet uitleggen welke maatregelen er zijn als de normen worden overschreden, en of die omwonenden echt genoeg beschermen.
Wij vinden dat de kern van dit hele dossier. Een regel die vanzelf ruimer wordt als het meezit, en alleen een plan vraagt als het tegenzit, is scheef. Wie de sector perspectief belooft, moet omwonenden hetzelfde soort zekerheid geven: gaat het mis, dan gaat het aantal vluchten omlaag, net zo automatisch als het omhoog kan. Pas dan is betere rechtsbescherming voor omwonenden meer dan een woord.
Daar komt bij dat de Raad van State twijfelt aan de rekenmodellen zelf. Die zeggen niet alles over hoeveel last mensen echt hebben. Critici wijzen erop dat vliegtuigen op papier stiller kunnen worden, terwijl de overlast toeneemt omdat er meer overvliegen.
Elk jaar zonder LVB is een jaar zonder handhaving
Wie aan de kant van de omwonenden staat, doet dit besluit soms tekort. Nu geldt er “anticiperend handhaven”: de normen uit het oude besluit worden maar in beperkte mate gehandhaafd. Dit LVB moet daar een einde aan maken, met een vast maximum en harde hindercijfers om aan te meten. Elk nieuw bezwaar dat de invoering vertraagt, rekt ook de periode waarin er weinig te handhaven valt. Dat de sector blij is, zegt ook iets. Barin-voorman Marnix Fruitema noemt het advies “een mooie opsteker na jarenlang onzekerheid”. Zekerheid geldt hier voor twee kanten.
Minister Vincent Karremans noemt het advies “absoluut een opsteker”, maar zegt er meteen bij: “Het betekent echter niet dat we geen huiswerk meer hebben.” Hoe streng de handhaving op de werkvloer al kan zijn, zie je bij de dwangsommen voor nachtvluchten met te lawaaiige toestellen.
Hoor je vluchten die volgens het model stil zijn?
Woon je onder een aanvliegroute, meld je hinder dan bij het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS). Doe het op het moment zelf, met tijd en plaats. Die meldingen zijn een telbaar spoor van hinder zoals mensen die echt ervaren, naast een model dat rekent met gemiddelden. Precies op dat verschil wijst de Raad van State nu.
Komt er een knop die vluchten schrapt?
Na het Kamerdebat van 29 september is er een meerderheid voor het besluit, dat op 1 november in moet gaan. Het kabinet moet de opmerkingen van de Raad van State nog verwerken in de definitieve tekst. Staat er dan een concrete regel in voor minder vluchten als de geluidsnormen niet gehaald worden, dan heeft dit advies iets veranderd. Blijft het bij een beheersplan, dan staat er alleen een extra alinea in de toelichting.
Stel je vraag
Vraag aan de redactie
Loop je vast met vertraging, bagage of een krappe overstap? Stuur je vraag zonder boekingscode of paspoortgegevens.